Η Ελλάδα κατάφερε να ανταποκριθεί με επιτυχία σε δύο από τις τρεις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις που απορρέουν από τα έκτακτα μέτρα που ελήφθησαν το 2022 για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης. Πρόκειται για μία κρίση η οποία είχε ήδη αρχίσει από το 2021 και κορυφώθηκε με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία επιφέροντας αλυσιδωτές συνέπειες στο κόστος της ενέργειας για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία.
Η Ελλάδα ενεργοποίησε μηχανισμούς προκειμένου να ανταποκριθεί στους στόχους μείωσης χρήσης φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας ενώ παράλληλα χρησιμοποίησε πόρους και οικονομικά εργαλεία για απευθείας επιδοτήσεις και οικονομικές ενισχύσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Συνολικά, διέθεσε εθνικούς πόρους ύψους 10,7 δισ. για το μετριασμό των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης για το διάστημα Σεπτέμβριος 2021-Δεκέμβριος 2022 διοχετεύοντας κεφάλαια για απευθείας επιδοτήσεις για να καλύψουν την αύξηση στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και ορυκτού αερίου, την οικονομική στήριξη των πολιτών και φοροελαφρύνσεις. Παράλληλα, διατέθηκαν ευρωπαίκοί πόροι ύψους 1.424 δισ. του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας που επίσης αξιοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης μέσω των προγραμμάτων «Ανακυκλώνω-Αλλάζω Συσκευή» και «Εξοικονομώ 2021» αφορούν σε αλλαγές που οδηγούν στον περιορισμό της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας στα νοικοκυριά.
Σύμφωνα με στοιχεία του του Green Tank για τις επιδόσεις της Ελλάδας και τη χρήση οικονομικών πόρων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, η Ελλάδα ανταποκρίθηκε πλήρως στις δύο από τις τρεις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της. Συγκεκριμένα πέτυχε μείωση κατά 20.9% της συνολικής κατανάλωσης ορυκτού αερίου σε σχέση με τον μέσο όρο πενταετίας το οκτάμηνο Αυγούστου 2022 – Μαρτίου 2023, επιτυγχάνοντας να ξεπεράσει τον ευρωπαϊκό στόχο του 15%.
Ως προς τις ρωσικές εισαγωγές, πέτυχε μείωση κατά 86.2% της εξάρτησης από το εισαγόμενο – μέσω του αγωγού Turkstream – ρωσικό αέριο που χρησιμοποιείται για την κάλυψη της εγχώριας ζήτησης για το οκτάμηνο Αυγούστου 2022 – Μαρτίου 2023. Λαμβάνοντας υπόψη και τις εισαγωγές ρωσικού LNG η μείωση των συνολικών εισαγωγών ρωσικού αερίου που κάλυψαν τμήμα της εγχώριας ζήτησης ήταν 65.4% κατά το επτάμηνο Αυγούστου 2022 – Φεβρουαρίου 2023, μια επίδοση σημαντικά καλύτερη από τον αντίστοιχο μέσο όρο της ΕΕ-27 (-53%).
Ως προς την ευρωπαϊκή υποχρέωση για μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, η χώρα μας βρέθηκε λίγο κάτω από τον στόχο του 10% που είχε θέσει η ΕΕ επιτυγχάνοντας μείωση κατά 8.4% της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στο διασυνδεδεμένο δίκτυο. Ωστόσο, στις ώρες αιχμής ξεπέρασε την υποχρέωση για επιπλέον μείωση ύψους 5% επιτυγχάνοντας μείωση κατά 11.4% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στο διασυνδεδεμένο δίκτυο για όλες τις ώρες αιχμής 18:00-21:00 της τετράμηνης περιόδου εφαρμογής του μέτρου (Δεκέμβριος 2022 – Μάρτιος 2023) σε σχέση με τον αντίστοιχο μέσο όρο πενταετίας.
Μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό αέριο
Ως προς τον στόχο μείωσης της εξάρτησης από το ρωσικό αέριο, οιεπιδόσεις της Ελλάδας ήταν σημαντικά καλύτερες συγκριτικά με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Όπως δείχνουν τα μηνιαία στοιχεία της Εurostat -επικαιροποιημένα ως τον Φεβρουάριο του 2023, η ΕΕ-27 κατά την επτάμηνη περίοδο Αυγούστου 2022 – Φεβρουαρίου 2023 περιόρισε τις συνολικές εισαγωγές ρωσικού αερίου, μέσω αγωγών και με τη μορφή LNG, κατά 53% σε σχέση με την ίδια επτάμηνη περίοδο του προηγούμενου έτους, ενώ η αντίστοιχη μείωση της Ελλάδας το ίδιο επτάμηνο ήταν 65.4%. Η μείωση της εξάρτησης της ΕΕ-27 θα ήταν μεγαλύτερη αν στο ίδιο χρονικό διάστημα δεν αυξάνονταν οι εισαγωγές ρωσικού LNG κατά 35.3%, καταλαμβάνοντας πλέον ένα σημαντικό μερίδιο στις συνολικές εισαγωγές ρωσικού αερίου (34.8%).
Έτσι, αθροιστικά για το πεντάμηνο Νοεμβρίου 2022-Μαρτίου 2023 και λαμβάνοντας υπόψη μόνο το διασυνδεδεμένο δίκτυο, η Ελλάδα απέτυχε να πιάσει τον στόχο που έθεσε η ΕΕ-27 καθώς περιόρισε την κατανάλωσή της κατά 8.39% σε σχέση με τον μέσο όρο πενταετίας (Διάγραμμα 4), ενώ αν εξεταστεί η οκτάμηνη περίοδος μείωσης της κατανάλωσης ορυκτού αερίου (Αύγουστος 2022-Μάρτιος 2023), η μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας ξεπερνά το 10% (-10.1%)
