Η Ελλάδα κατέγραψε μείωση 57,1% στις εκπομπές όλων των εγκαταστάσεων των τομέων παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας και ενεργοβόρου βιομηχανίας που καλύπτονται από το ΣΕΔΕ σε σχέση με το 2005, επίδοση που την κατατάσσει στην 6η θέση στην ΕΕ-27 και 12 θέσεις πιο ψηλά σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ-27 (-37,9%), σύμφωνα με ανάλυση του Green Tank.
Το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ), που αποτελεί τη ναυαρχίδα της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής η οποία εξυπηρετεί τον στόχο για τη μείωση των εκπομπών από τις εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας καθώς και αυτές της ενεργοβόρου βιομηχανίας κατά 62% το 2030 σε σχέση με τα επίπεδα του 2005.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της ανάλυσης, τη μεγαλύτερη συνεισφορά στη μείωση των εκπομπών ΣΕΔΕ στην Ελλάδα είχε ο τομέας της παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας, με μείωση 63,9% συγκριτικά με το 2005, κυρίως χάρη στη μείωση της ηλεκτροπαραγωγής από λιγνιτικές μονάδες, οι οποίες στα 17 χρόνια λειτουργίας του ΣΕΔΕ μείωσαν τις εκπομπές τους κατά 80,3%.
Το 2022 ειδικότερα οι εκπομπές του τομέα μειώθηκαν κατά 5,3% σε σχέση με το 2021 εξαιτίας της υποχώρησης των ορυκτών καυσίμων και κυρίως του ορυκτού αερίου (-13,6 %) και της υποκατάστασής τους από ΑΠΕ. Ως αποτέλεσμα, οι εκπομπές του τομέα εμφάνισαν ιστορικό χαμηλό με 19,3 εκατ. τόνους, παραμένοντας ωστόσο πολύ υψηλότερες από τον στόχο των 7 εκατ. τόνων που έχει θέσει το ΕΣΕΚ για το 2030.
Οι βιομηχανικοί κλάδοι εξέπεμψαν συνολικά 12,5 εκατ. τόνους ισοδύναμου CO2 το 2022, παρουσιάζοντας μια μείωση κατά 30,5% σε σχέση με το 2005, και πάλι πολύ περισσότερο από την αντίστοιχη μείωση στην ΕΕ-27 (-10%). Συγκριτικά με το 2021, οι βιομηχανίες μείωσαν τις εκπομπές τους στην Ελλάδα κατά 3,3%, μια μείωση μικρότερη από την αντίστοιχη στην ΕΕ-27 (-6,4%).
Με εκπομπές 1,1 εκατ. τόνους το 2022, οι εκπομπές του τομέα των αερομεταφορών στην Ελλάδα εμφάνισαν αύξηση κατά 54,7% σε σχέση με το 2013. Σε μόλις δύο χρόνια από το ελάχιστο του 2020, οι εκπομπές του τομέα αυξήθηκαν κατά 129,1%, πλησιάζοντας τα προ πανδημίας επίπεδα του 2019, μια αύξηση σημαντικά μεγαλύτερη από την αντίστοιχη στην ΕΕ-27 (+95,3%).
Παρά τη μεγάλη συρρίκνωση της λιγνιτικής παραγωγής, οι λιγνιτικές μονάδες εξακολουθούν να έχουν τις περισσότερες εκπομπές μεταξύ όλων των υποτομέων που υπάγονται στο ΣΕΔΕ. Στις πέντε πρώτες θέσεις της κατάταξης των 10 μεγαλύτερων ρυπαντών για το 2022 βρέθηκαν κατά σειρά ο διαχρονικά πρώτος λιγνιτικός σταθμός του Αγίου Δημητρίου, τρία διυλιστήρια και ο ΑΗΣ Μεγαλόπολης 4.
Η θέση της Ελλάδας στην Ε.Ε. – Ποιες χώρες έρχονται πρώτες
Η Ελλάδα βρίσκεται πολύ πιο ψηλά από τον μέσο όρο της ΕΕ-27. Συγκαταλέγεται ανάμεσα στα κράτη-μέλη με τις καλύτερες επιδόσεις καθώς έχει πετύχει μείωση των εκπομπών στους τομείς του ΣΕΔΕ κατά 57,1% το 2022 σε σχέση με το 2005. Η επίδοση αυτή την κατατάσσει στην 6η θέση, πολύ κοντά με τη Δανία και την Πορτογαλία (-57,6% και -57,8%, αντίστοιχα) και έχει διάφορά 4,1% από την πρώτη θέση της κατάταξης στην οποία βρίσκεται το Λουξεμβούργο (-61,2%), εκτοπίζοντας τη Μάλτα, η οποία ήταν πρώτη στην κατάταξη πέρυσι.
Στη 2η και την 3η θέση βρίσκονται η Ρουμανία (-60,8%) και η Μάλτα (-59,6%), ενώ στις τελευταίες δύο θέσεις στις κλιματικές επιδόσεις συγκριτικά με το 2005 βρίσκονται η Κύπρος και η Βουλγαρία.
Το 2022 η συνολική επίδοση της ΕΕ-27 βελτιώθηκε μόλις 0,4% σε σχέση με το 2021. Παρατηρήθηκε αύξηση των εκπομπών σε 9 από τα 27 κράτη-μέλη της Ε.Ε., με μεγαλύτερη αυτή στη Μάλτα (+25.6%), ενώ ακολούθησαν η Εσθονία (+22,6%) και η Ιρλανδία (+21%).
Ωστόσο, ο δρόμος προς την επίτευξη των κλιματικών στόχων είναι ακόμη μακρύς. «Παρά τη μεγάλη πρόοδο της Ελλάδας στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τις εγκαταστάσεις που υπάγονται στο χρηματιστήριο ρύπων, οι επιδόσεις το 2022 βρίσκονται ακόμα πολύ μακριά από τους εθνικούς κλιματικούς στόχους για το 2030. Απαιτείται συνεπώς η χάραξη μιας πιο ενεργητικής εθνικής ενεργειακής και βιομηχανικής πολιτικής προκειμένου να μειωθεί το ανθρακικό αποτύπωμα των δύο αυτών κομβικών τομέων. Αυτή πρέπει να αποτυπωθεί τόσο στο υπό αναθεώρηση ΕΣΕΚ όσο και στους αντίστοιχους τομεακούς προϋπολογισμούς άνθρακα σύμφωνα με τον Εθνικό Κλιματικό Νόμο» δήλωσε ο Νίκος Μάντζαρης, αναλυτής πολιτικής για την ενέργεια και το κλίμα και συνιδρυτής, The Green Tank.
