Σε εξέλιξη βρίσκεται ερευνητική αποστολή διεθνούς ομάδας επιστημόνων που θέλουν να συλλέξουν δεδομένα για τις ιστορικές κλιματικές και περιβαλλοντικές αλλαγές στη Μεσόγειο τα τελευταία 11.500 χρόνια και πώς αυτές επηρέασαν τους ντόπιους πολιτισμούς.
Η ερευνητική αποστολή διεξάγεται με το γερμανικό ερευνητικό σκάφος «METEOR» στο Αιγαίο και το Ιόνιο Πέλαγος με τη συνεργασία του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών, ενώ σε αυτήν συμμετέχουν γεωεπιστήμονες του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης και επιστήμονες από τη Γαλλία και τις ΗΠΑ.
Στόχος της αποστολής είναι να συλλεχθούν πυρήνες ιζήματος από τον πυθμένα διάφορων περιοχών. Οι αναλύσεις που θα γίνουν στα ιζήματα αναμένεται να δώσουν χρήσιμα στοιχεία για την κατανόηση και την αναπαράσταση της αλληλεπίδρασης των κλιματικών και των περιβαλλοντικών μεταβολών με τις αλλαγές και τη διαδοχή των διαφόρων πολιτισμών τα τελευταία 11.500 χρόνια.
Υπεύθυνος της ελληνικής αντιπροσωπείας που συμμετέχει στη διεθνή ομάδα επιστημόνων είναι ο Δημήτρης Σακελλαρίου, διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων ερευνών.
«Σκεφτείτε ότι είναι σαν να κάνουμε μικρές γεωτρήσεις στον βυθό. Έχουμε τον λεγόμενο πυρηνολήπτη, ένα σιδερένιο βαρέλι με διάμετρο 9 εκατοστά, το οποίο “καρφώνεται” στον βυθό στο ίζημα και φέρνει στην επιφανεια το ίζημα. Παίρνουμε δηλαδή μικρούς πυρήνες ιζήματος απο τη γεώτρηση που μπορεί να έχουν δέκα μέτρα μήκος. Με αυτό το μήκος μπορούμε να πάμε αρκετές χιλιάδες χρόνια πίσω στη γραμμή της εξέλιξης. Δέκα, είκοσι, τριάντα χιλιάδες χρόνια πίσω. Επομένως μπορούμε να έχουμε μια πολύ καλή ανάλυση για το τι έχει συμβεί σε αυτό το διάστημα της γεωλογικής ιστορίας. Το ίζημα που βρίσκεται στον βυθό της θάλασσας δεν είναι τίποτε άλλο παρά το “αρχείο” των πληροφοριών για ό,τι έχει γίνει στις γύρω περιοχές».
Η ιδιαίτερη αξία των θαλάσσιων ιζημάτων από περιοχές κοντά στην ακτή είναι ότι περιέχουν στοιχεία από το θαλάσσιο αλλά και από το χερσαίο περιβάλλον, όπως κόκκοι γύρης από τα δέντρα ή μοριακοί βιοδείκτες από χερσαίους οργανισμούς, που μεταφέρθηκαν από τα ποτάμια και κατέληξαν στον θαλάσσιο βυθό.
«Από τις αναλύσεις των δειγμάτων θα μπορέσουμε να βρούμε πώς έχει εξελιχθεί το κλίμα τα τελευταία 11.500 χρόνια, τι κλιματικές μεταβολές έχουν γίνει, να μπορέσουμε να τις συνδυάσουμε με πιθανές μεταβολές στη διαδοχή και την εξέλιξη των προανθρώπινων πολιτισμών των τελευταίων χιλιάδων χρόνων, όπως του Μινωικού, του Μυκηναϊκού αλλά και άλλων πολιτισμών του ευρύτερου Αιγαίου… Θα μπορέσουμε επίσης να δούμε πώς σε αυτό το διάστημα ο ίδιος ο άνθρωπος και οι ανθρώπινοι πολιτισμοί έχουν επηρεάσει αυτοί το περιβάλλον» προσθέτει ο Έλληνας ερευνητής και συνεχίζει: «Για παράδειγμα, όταν ο άνθρωπος άρχισε να χρειάζεται ξυλεία για τις δραστηριότητές του, για το λιώσιμο των μετάλλων όπως του χαλκού ή του αργίλου ή οποιουδήποτε άλλου, χρειάστηκε να έχει ξύλα για τη φωτιά, ώστε να μπορέσει να λιώσει τα μέταλλα. Έτσι ξεκίνησε και η εντατική υλοτόμηση, με αποτέλεσμα την αποψίλωση δασικών εκτάσεων με ό,τι επιπτώσεις μπορεί να έχει για το περιβάλλον. Άλλο παράδειγμα είναι η αύξηση της συγκέντρωσης μολύβδου στα θαλάσσια ιζήματα, η οποία συσχετίζεται με την εξόρυξη αργύρου από τα μεταλλεία του Λαυρίου πριν από 2.500-2.700 χρόνια… Τα δεδομένα που θα συλλεχθούν σε αυτή την αποστολή θα δώσουν επίσης σημαντικές πληροφορίες για μεγάλα καταστροφικά, γεωλογικά γεγονότα όπως σεισμοί, υποθαλάσσιες κατολισθήσεις, τσουνάμι, ηφαιστειακές εκρήξεις και για τις πιθανές επιπτώσεις τους στους προϊστορικούς και τους ιστορικούς πολιτισμούς».
Ο διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ και κύριος ερευνητής της αποστολής με το «METEOR» τονίζει επίσης τη σημασία της αποστολής στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου: «Ο χώρος της ανατολικής Μεσογείου έχει μια ιδιαιτερότητα. Το σήμα των διαφόρων κλιματικών αλλαγών στην περιοχή είναι πολύ πιο έντονο λόγω της θέσης που βρίσκεται. Επηρεάζεται από μετεωρολογικές κλιματικές μεταβολές στις σκοτεινές ευρύτερες περιοχές, αλλά είναι και μια σχεδόν απομονωμένη θάλασσα, ένας σχεδόν κλειστός ωκεανός. Αυτό λειτουργεί και σαν πιλότος για το τι έχει γίνει συμβεί κλιματικά και στις υπόλοιπες περιοχές.»
Όσο για το ποιο θα είναι το κλιματικό μέλλον στην Ελλάδα, ο Δημήτρης Σακελλαρίου επισημαίνει: «Στην ανθρώπινη κλίμακα που εμείς βιώνουμε λίγο πολύ βλέπουμε πώς μεταβάλλεται τις τελευταίες δεκαετίες το κλίμα και το νιώθουμε καθε χρόνο είτε τον χειμώνα είτε το καλοκαίρι. Αυτό που θέλουμε να καταλάβουμε είναι σε μια ευρύτερη κλίμακα χρόνου κάποιων εκατονταετιών πώς αυτό θα μεταβληθεί και τι θα πρέπει να γίνει, ώστε ο ανθρώπινος πολιτισμός να είναι σε ισορροπία με τη φύση και το περιβάλλον. Αυτός είναι και ο απώτερος στόχος του προγράμματος αυτού».
Η ερευνητική αποστολή του «METEOR» θα διαρκέσει τρεις εβδομάδες και χρηματοδοτείται από το γερμανικό υπουργείο Εκπαίδευσης και Έρευνας και από το γερμανικό Ίδρυμα Ερευνών.
Πηγή: cnn.gr
