Σημαντική υπέρβαση των δημοσιονομικών στόχων καταγράφει ο κρατικός προϋπολογισμός στο εννεάμηνο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2026, με το πρωτογενές πλεόνασμα να φτάνει τα 7,55 δισ. ευρώ. Ωστόσο, πίσω από τους μεγάλους αριθμούς βρίσκεται μια διαφορετική εικόνα: μετά τις αναγκαίες προσαρμογές, η υπέρβαση περιορίζεται στα 305 εκατ. ευρώ. Οι αυξημένες εισπράξεις από ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος, οι δαπάνες για επιδόματα και Fuel Pass και τα περιθώρια για νέες παρεμβάσεις.
Με πρωτογενές πλεόνασμα 7,554 δισ. ευρώ και φορολογικά έσοδα που πλησιάζουν τα 56 δισ. ευρώ ολοκληρώθηκε το πρώτο εννεάμηνο του 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού.
Η εικόνα των δημόσιων οικονομικών εμφανίζεται καλύτερη από τους αρχικούς στόχους, καθώς το συνολικό ισοζύγιο κατέγραψε πλεόνασμα 127 εκατ. ευρώ, ενώ ο προϋπολογισμός προέβλεπε έλλειμμα 1,897 δισ. ευρώ για την ίδια περίοδο.
Ωστόσο, η ανάγνωση των στοιχείων απαιτεί προσοχή. Το πρωτογενές πλεόνασμα είναι μεν υψηλότερο από τον στόχο, αλλά σημαντικό μέρος της απόκλισης οφείλεται σε χρονικές μετατοπίσεις πληρωμών και σε ειδικά έσοδα.
Πλεόνασμα 7,55 δισ. ευρώ, αλλά η ουσιαστική υπέρβαση είναι 305 εκατ. ευρώ
Το πρωτογενές αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκε στα 7,554 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 5,129 δισ. ευρώ.
Η ονομαστική υπέρβαση ανέρχεται επομένως σε περίπου 2,425 δισ. ευρώ.
Από το ποσό αυτό, όμως, πρέπει να αφαιρεθούν συγκεκριμένες αποκλίσεις που δεν αποτελούν πραγματική δημοσιονομική υπεραπόδοση.
Ειδικότερα, 695 εκατ. ευρώ συνδέονται με ετεροχρονισμό πληρωμών του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, 385 εκατ. ευρώ με πληρωμές εξοπλιστικών προγραμμάτων και 905 εκατ. ευρώ με μεταβιβάσεις προς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης.
Στις προσαρμογές προστίθενται 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας καζίνο στο Ελληνικό.
Μετά την αφαίρεση αυτών των ποσών, η υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος έναντι του στόχου περιορίζεται στα 305 εκατ. ευρώ.
Πρόκειται για ουσιαστική διάκριση, καθώς το συνολικό πρωτογενές πλεόνασμα δεν ταυτίζεται με πρόσθετα διαθέσιμα κονδύλια για παροχές.
Σχεδόν 56 δισ. ευρώ από φόρους – Ο ΦΠΑ πρωταγωνιστεί
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πορεία των φορολογικών εσόδων.
Στο εννεάμηνο, οι συνολικές εισπράξεις από φόρους ανήλθαν σε 55,967 δισ. ευρώ.
Εάν εξαιρεθούν ειδικές εισπράξεις που συνδέονται με την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού και την άδεια καζίνο στο Ελληνικό, τα φορολογικά έσοδα διαμορφώνονται στα 55,526 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 1,426 δισ. ευρώ ή 2,6%.
Ο ΦΠΑ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πηγές της υπεραπόδοσης.
Οι συνολικές εισπράξεις από ΦΠΑ έφτασαν τα 23,062 δισ. ευρώ, με υπέρβαση 1,093 δισ. ευρώ έναντι του στόχου, μετά την εξαίρεση ειδικής συναλλαγής που αφορά την Εγνατία Οδό.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι οι έμμεσοι φόροι εξακολουθούν να αποτελούν βασικό στήριγμα των κρατικών εσόδων.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τα νοικοκυριά, καθώς ο ΦΠΑ επιβαρύνει την κατανάλωση αγαθών και υπηρεσιών.
Η αύξηση των εσόδων, πάντως, δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στις ανατιμήσεις, καθώς επηρεάζεται επίσης από την κατανάλωση, τη φορολογική συμμόρφωση και τις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις.
Πόσα εισπράχθηκαν από φόρο εισοδήματος και ακίνητα
Τα έσοδα από φόρους εισοδήματος διαμορφώθηκαν στα 20,171 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον στόχο κατά 360 εκατ. ευρώ.
Ιδιαίτερα αυξημένες ήταν οι εισπράξεις από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων, με υπέρβαση 408 εκατ. ευρώ.
Αντίθετα, ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων παρουσίασε υστέρηση 58 εκατ. ευρώ έναντι του προγραμματισμού.
Από τη φορολογία ακίνητης περιουσίας εισπράχθηκαν 2,1 δισ. ευρώ, ποσό υψηλότερο κατά 63 εκατ. ευρώ από τον στόχο.
Στον αντίποδα, οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης απέφεραν 5,326 δισ. ευρώ, καταγράφοντας υστέρηση 239 εκατ. ευρώ.
Η εικόνα αποτυπώνει διαφορετικές τάσεις στις επιμέρους κατηγορίες φορολογικών εσόδων, παρά τη συνολική υπέρβαση του προϋπολογισμού.
Πού πήγαν τα χρήματα – Επιδόματα, Fuel Pass και υγεία
Στο σκέλος των δαπανών, ο κρατικός προϋπολογισμός κατέγραψε πληρωμές ύψους 57,683 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 477 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
Σημαντικό μέρος των πληρωμών κατευθύνθηκε στην υγεία, στην κοινωνική προστασία και στη στήριξη των νοικοκυριών.
Η επιχορήγηση προς τον ΕΟΠΥΥ έφτασε τα 1,544 δισ. ευρώ, ενώ προς τον ΟΠΕΚΑ διατέθηκαν 1,994 δισ. ευρώ.
Για την προμήθεια φαρμάκων και υπηρεσιών υγείας μέσω της Εθνικής Κεντρικής Αρχής Προμηθειών Υγείας καταβλήθηκαν 917 εκατ. ευρώ.
Επιπλέον, 1,032 δισ. ευρώ μεταφέρθηκαν προς τα νοσοκομεία και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας.
Στα μέτρα στήριξης περιλαμβάνονται επίσης 131 εκατ. ευρώ για πληρωμές Fuel Pass, 136 εκατ. ευρώ για την επιδότηση του ντίζελ κίνησης και 232 εκατ. ευρώ για την έκτακτη οικονομική ενίσχυση οικογενειών με παιδιά.
Τα ποσά αυτά αφορούν πληρωμές που έχουν πραγματοποιηθεί κατά το εννεάμηνο και δεν συνιστούν ανακοίνωση νέων παροχών.
Ταμείο Ανάκαμψης: Επιτάχυνση επενδύσεων πάνω από τους στόχους
Αυξημένες εμφανίζονται και οι επενδυτικές δαπάνες, οι οποίες έφτασαν τα 10,395 δισ. ευρώ.
Πρόκειται για ποσό υψηλότερο κατά 1,571 δισ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο, κυρίως λόγω της επιτάχυνσης έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, οι επενδυτικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 2,209 δισ. ευρώ.
Η ταχύτερη υλοποίηση επενδυτικών προγραμμάτων αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την απορρόφηση ευρωπαϊκών κονδυλίων, αλλά επηρεάζει και τη χρονική κατανομή των δημοσίων πληρωμών.
Υψηλότερο από τον στόχο, χαμηλότερο από πέρυσι το πλεόνασμα
Παρά τη θετική απόκλιση έναντι του φετινού στόχου, το πρωτογενές πλεόνασμα παραμένει αισθητά χαμηλότερο σε σχέση με το αντίστοιχο εννεάμηνο του 2025.
Πέρυσι είχε διαμορφωθεί στα 9,449 δισ. ευρώ, ενώ φέτος περιορίζεται στα 7,554 δισ. ευρώ.
Η διαφορά πλησιάζει τα 1,9 δισ. ευρώ, στοιχείο που δείχνει ότι η καλύτερη εκτέλεση έναντι των φετινών προβλέψεων δεν σημαίνει ταυτόχρονα και αύξηση του πλεονάσματος σε ετήσια βάση.
Παράλληλα, τα αποτελέσματα αφορούν την Κεντρική Διοίκηση σε τροποποιημένη ταμειακή βάση και όχι το τελικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα ολόκληρης της Γενικής Κυβέρνησης.
Ανοίγει ο δρόμος για νέες παροχές;
Η πορεία των δημοσίων οικονομικών αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε μια περίοδο αυξημένου ενεργειακού κόστους και συζητήσεων για πιθανές πρόσθετες ενισχύσεις προς τα νοικοκυριά.
Η υπέρβαση των στόχων δημιουργεί μια καλύτερη αφετηρία για τον δημοσιονομικό σχεδιασμό, δεν συνεπάγεται όμως αυτομάτως διαθέσιμο χώρο για νέα μέτρα.
Οι τελικές αποφάσεις θα εξαρτηθούν από την πορεία των εσόδων τους τελευταίους μήνες του έτους, τις υποχρεώσεις του Δημοσίου, τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες και τη συνολική εικόνα της Γενικής Κυβέρνησης.
Το βασικό συμπέρασμα από τα στοιχεία του εννεαμήνου είναι ότι ο προϋπολογισμός κινείται πάνω από τον στόχο, κυρίως χάρη στην υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων. Ωστόσο, πίσω από το εντυπωσιακό πρωτογενές πλεόνασμα των 7,55 δισ. ευρώ, η προσαρμοσμένη υπέρβαση περιορίζεται στα 305 εκατ. ευρώ.
Αυτός είναι και ο αριθμός που έχει ιδιαίτερη σημασία για την αξιολόγηση της δημοσιονομικής επίδοσης, χωρίς να αποτελεί από μόνος του διαθέσιμο ποσό προς διανομή.
