Στο τραπέζι το πλαφόν 15% στις προκαταβολές, η υποχρεωτική πρόταση ρύθμισης πριν από τον πλειστηριασμό και η πλήρης ενημέρωση του οφειλέτη μέσα σε 45 ημέρες
Στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών στρέφεται σήμερα το ενδιαφέρον της αγοράς διαχείρισης απαιτήσεων, καθώς οι servicers περνούν την πόρτα του υπουργείου για μια κρίσιμη συζήτηση γύρω από το νέο πλαίσιο για τα κόκκινα δάνεια.
Η συνάντηση με την αρμόδια Γενική Γραμματέα Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Θεώνη Αλαμπάση, πραγματοποιείται στον απόηχο των νέων παρεμβάσεων που ανακοίνωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης και οι οποίες αλλάζουν ουσιαστικά τους κανόνες στις διαπραγματεύσεις μεταξύ εταιρειών διαχείρισης και οφειλετών.
Στόχος της κυβέρνησης είναι να ενισχυθούν η διαφάνεια, η τεκμηρίωση των οφειλών και οι δυνατότητες πραγματικής ρύθμισης, πριν μια υπόθεση φτάσει στο τελευταίο στάδιο της αναγκαστικής εκτέλεσης.
Από την άλλη πλευρά, οι εταιρείες διαχείρισης καλούνται να προσαρμόσουν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα διαδικασίες, πληροφοριακά συστήματα και πρακτικές ετών.
Η σημερινή συνάντηση αναμένεται έτσι να εξελιχθεί σε μια πρώτη ουσιαστική διαβούλευση πριν από την οριστικοποίηση του νομοθετικού πλαισίου.
Αναλυτικός λογαριασμός του δανείου και όχι μόνο ένα τελικό ποσό
Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά το δικαίωμα κάθε οφειλέτη να ζητήσει, χωρίς οικονομική επιβάρυνση, πλήρη εικόνα της οφειλής του.
Δεν θα αρκεί πλέον να εμφανίζεται απλώς ένα συνολικό υπόλοιπο.
Ο δανειολήπτης θα πρέπει να μπορεί να γνωρίζει αναλυτικά:
τις αρχικές συμβάσεις και τις μεταγενέστερες τροποποιήσεις τους, τις πληρωμές που έχει πραγματοποιήσει, τον τρόπο με τον οποίο υπολογίστηκαν τα επιτόκια, το υπόλοιπο κεφαλαίου, τους τόκους, τις προμήθειες και τις υπόλοιπες επιβαρύνσεις.
Με άλλα λόγια, θα πρέπει να υπάρχει μια πλήρης «ακτινογραφία» της διαδρομής του χρέους από την πρώτη ημέρα μέχρι σήμερα.
Η προθεσμία των 45 ημερών
Σε περίπτωση που τα παραπάνω στοιχεία δεν είναι ήδη διαθέσιμα μέσα από τα συστήματα προσωποποιημένης ενημέρωσης, ο πιστωτής ή ο servicer θα πρέπει να τα χορηγεί εντός 45 ημερών από το αίτημα του οφειλέτη.
Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς για χρόνια ένα από τα συχνότερα προβλήματα στις διαπραγματεύσεις ήταν η δυσκολία των δανειοληπτών να αποκτήσουν μια ενιαία και πλήρως τεκμηριωμένη εικόνα της οφειλής τους.
Σταματούν οι τόκοι εάν δεν δοθούν τα στοιχεία εγκαίρως
Η υποχρέωση ενημέρωσης συνοδεύεται και από οικονομική συνέπεια για τον πιστωτή.
Εφόσον δεν χορηγηθούν τα απαιτούμενα στοιχεία μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία, η τοκοφορία της οφειλής θα αναστέλλεται μέχρι να ολοκληρωθεί η ενημέρωση.
Πρόκειται για μία από τις παρεμβάσεις που αλλάζουν περισσότερο τις ισορροπίες, καθώς η καθυστέρηση στην παροχή στοιχείων δεν θα αποτελεί πλέον μια απλή διοικητική εκκρεμότητα.
Θα έχει άμεσο οικονομικό κόστος για την πλευρά που διαχειρίζεται το δάνειο.
Ο μεγάλος πονοκέφαλος με τα παλιά δάνεια
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και μία από τις δυσκολότερες τεχνικές εξισώσεις για τους servicers.
Πολλά δάνεια, κυρίως παλαιότερα καταναλωτικά ή στεγαστικά, έχουν περάσει από διαδοχικές τράπεζες, συγχωνεύσεις, τιτλοποιήσεις, funds και διαφορετικές εταιρείες διαχείρισης.
Η πλήρης ανασύσταση της ιστορίας ενός τέτοιου δανείου μπορεί να απαιτεί την ανάκτηση στοιχείων πολλών ετών.
Οι servicers θα πρέπει, όμως, πλέον να μπορούν να αποδείξουν με σαφήνεια πώς προέκυψε κάθε χρέωση και πώς διαμορφώθηκε το τελικό υπόλοιπο της οφειλής.
Πλαφόν 15% στην προκαταβολή για τη ρύθμιση
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί και η πρόβλεψη για ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί από έναν υπερήμερο δανειολήπτη στο πλαίσιο συμφωνίας ρύθμισης.
Το μέτρο έχει ιδιαίτερη σημασία για οφειλέτες οι οποίοι καλούνται σήμερα να συγκεντρώσουν μεγάλα ποσά προκειμένου να «ξεκλειδώσουν» μια νέα ρύθμιση.
Οι εταιρείες διαχείρισης, ωστόσο, εκφράζουν προβληματισμό, καθώς θεωρούν ότι οι υψηλότερες προκαταβολές χρησιμοποιούνται κυρίως στις περιπτώσεις όπου έχουν ήδη εξαντληθεί προηγούμενες προσπάθειες ρύθμισης και η υπόθεση βρίσκεται κοντά σε διαδικασία πλειστηριασμού.
Κατά την άποψη της αγοράς, το πλαφόν μπορεί να επηρεάσει τον ρυθμό των ανακτήσεων.
Ρύθμιση τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό
Ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αποκτά η νέα υποχρέωση πριν από τη διενέργεια πλειστηριασμού.
Τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από την προγραμματισμένη αναγκαστική εκτέλεση θα πρέπει να έχει υποβληθεί στον οφειλέτη κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης.
Η πρόταση δεν θα μπορεί να είναι τυπική.
Θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα πραγματικά δεδομένα του δανειολήπτη, όπως το εισόδημά του, την περιουσιακή του κατάσταση και τη δυνατότητα εξυπηρέτησης της νέας συμφωνίας.
Με αυτό τον τρόπο επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα τελευταίο, ουσιαστικό «παράθυρο» συνεννόησης πριν ενεργοποιηθεί η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης.
Φρένο στη διόγκωση της οφειλής
Στο νέο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόβλεψη για όριο στον ανατοκισμό, ώστε το συνολικό χρέος να μην μπορεί να διογκώνεται χωρίς τέλος.
Σύμφωνα με τη νέα αρχιτεκτονική, το συνολικό ποσό της οφειλής δεν θα πρέπει να ξεπερνά έως και το τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου μέσα από διαδοχικούς ανατοκισμούς και επιβαρύνσεις.
Το ζήτημα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό κυρίως σε παλιά δάνεια που έχουν παραμείνει για πολλά χρόνια σε καθυστέρηση.
Στο μικροσκόπιο ακόμη και υφιστάμενες ρυθμίσεις
Ένα από τα σημεία που δημιουργούν τη μεγαλύτερη ανησυχία στην αγορά αφορά το ενδεχόμενο το νέο θεσμικό πλαίσιο να επηρεάσει ακόμη και συμφωνίες που έχουν ήδη συναφθεί.
Εφόσον μια παλαιότερη ρύθμιση δεν ανταποκρίνεται στις νέες απαιτήσεις ως προς την τεκμηρίωση, τη βιωσιμότητα ή το ύψος της προκαταβολής, δεν αποκλείεται να ανοίξει ζήτημα επανεξέτασης της συμφωνίας.
Για τις εταιρείες διαχείρισης αυτό μεταφράζεται σε σημαντικό πρόσθετο επιχειρησιακό βάρος, καθώς παράλληλα με τα νέα αιτήματα θα πρέπει να αξιολογήσουν και μέρος του ήδη υπάρχοντος χαρτοφυλακίου τους.
Ο «Ηρακλής» στην εξίσωση
Στη σημερινή συζήτηση ιδιαίτερη θέση αναμένεται να έχουν και οι επιπτώσεις των παρεμβάσεων στις τιτλοποιήσεις του προγράμματος «Ηρακλής».
Οι ανακτήσεις από κόκκινα δάνεια αποτελούν βασική παράμετρο των επιχειρηματικών σχεδίων πάνω στα οποία στηρίχθηκαν οι τιτλοποιήσεις.
Για τον λόγο αυτό οι servicers επιδιώκουν να αποσαφηνιστεί πώς οι νέες υποχρεώσεις θα συνδυαστούν με τους στόχους των χαρτοφυλακίων χωρίς να δημιουργηθούν σοβαρές αποκλίσεις στην εκτέλεση των business plans.
Ένας νέος χάρτης για το ιδιωτικό χρέος
Η κυβέρνηση επιχειρεί συνολικά να αλλάξει τη λειτουργία του συστήματος διαχείρισης ιδιωτικού χρέους, μεταφέροντας περισσότερες διαδικασίες σε μια λογική αυξημένης τεκμηρίωσης και αυστηρότερων κανόνων.
Το ΥΠΕΘΟΟ έχει επιβεβαιώσει ότι οι παρεμβάσεις για τους servicers αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης δέσμης για το ιδιωτικό χρέος, ενώ ο Κυριάκος Πιερρακάκης έχει δηλώσει ότι η κυβέρνηση είχε προαναγγείλει την παρέμβαση και ότι πρόκειται για μια τεχνικά σύνθετη διαδικασία.
Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό, καθώς θα πρέπει να φανεί ποιες παρατηρήσεις της αγοράς θα ενσωματωθούν στο τελικό νομοσχέδιο.
Η σημερινή συνάντηση στο ΥΠΕΘΟΟ είναι, ουσιαστικά, το πρώτο μεγάλο τεστ της νέας εποχής στις σχέσεις servicers και δανειοληπτών.
Από τη μία βρίσκεται η απαίτηση για μεγαλύτερη προστασία, διαφάνεια και πραγματικές δυνατότητες ρύθμισης.
Από την άλλη, οι εταιρείες διαχείρισης προειδοποιούν για τις επιχειρησιακές δυσκολίες και τις επιπτώσεις που μπορεί να υπάρξουν στις ανακτήσεις των χαρτοφυλακίων.
Το τελικό κείμενο του νομοσχεδίου θα δείξει πού ακριβώς θα ισορροπήσει η ζυγαριά.
