ΕΚΤ: Έρχεται νέα αύξηση επιτοκίων – Πότε και πόσο θα αυξηθούν οι δόσεις των δανείων

Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη πλησιάζει το 4% και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο νέας αύξησης επιτοκίων. Ο Πιερ Βουνς προειδοποιεί ότι θα χρειαστούν πρόσθετες παρεμβάσεις, ενώ οι αγορές στρέφουν το βλέμμα στον Δεκέμβριο. Η ενεργειακή κρίση, η πίεση στα γαλλικά ομόλογα και ο νέος πονοκέφαλος για στεγαστικά δάνεια και επιχειρήσεις.

Νέο κύκλο ανησυχίας για εκατομμύρια δανειολήπτες στην Ευρωζώνη, αλλά και για τα ελληνικά νοικοκυριά, ανοίγει η προοπτική νέας αύξησης των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, καθώς ο πληθωρισμός επιμένει σε επίπεδα σχεδόν διπλάσια από τον επίσημο στόχο του 2%.

Η εκτίναξη των ενεργειακών τιμών, η συνεχιζόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα και οι αναταράξεις στις ευρωπαϊκές αγορές ομολόγων δημιουργούν ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για τη νομισματική πολιτική.

Η ΕΚΤ βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σύνθετο δίλημμα: να αυξήσει εκ νέου τα επιτόκια προκειμένου να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις ή να περιμένει περισσότερα οικονομικά στοιχεία, αποφεύγοντας μια βιαστική κίνηση που θα επιβάρυνε την οικονομική δραστηριότητα.

Το μήνυμα ότι μία ακόμη αύξηση είναι πιθανή έστειλε ο Πιερ Βουνς, διοικητής της κεντρικής τράπεζας του Βελγίου και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, σε συνέντευξή του στο Bloomberg Television.

Ο ίδιος αναγνώρισε ότι η νέα αύξηση αποτελεί πιθανό σενάριο, απέφυγε όμως να προβλέψει εάν η απόφαση θα ληφθεί τον Οκτώβριο ή τον Δεκέμβριο.

Την ίδια στιγμή, δημοσκόπηση του Reuters μεταξύ οικονομολόγων δείχνει ότι οι περισσότεροι αναμένουν αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης τον Δεκέμβριο, με το επιτόκιο καταθέσεων να διαμορφώνεται στο 2,75%.

Πιερ Βουνς: Πιθανό να χρειαστεί νέα αύξηση επιτοκίων

Οι δηλώσεις του Βέλγου κεντρικού τραπεζίτη ήρθαν να ενισχύσουν την εκτίμηση ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν έχει ολοκληρώσει τον κύκλο νομισματικής σύσφιγξης.

Ο Πιερ Βουνς υποστήριξε ότι τα σημερινά επίπεδα πληθωρισμού παραμένουν υπερβολικά υψηλά και ότι ενδέχεται να χρειαστεί μία ακόμη παρέμβαση.

Ωστόσο, σημείωσε πως η αβεβαιότητα στην παγκόσμια οικονομία δεν επιτρέπει ασφαλείς προβλέψεις.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις εξελίξεις στην αγορά ενέργειας, καθώς οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου συνεχίζουν να επηρεάζονται από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Η ΕΚΤ φοβάται ότι μια παρατεταμένη περίοδος υψηλού ενεργειακού κόστους θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερες αυξήσεις τιμών, επηρεάζοντας τις επιχειρήσεις, τους καταναλωτές και τελικά τους μισθούς.

Ο Βουνς άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο λήψης απόφασης ακόμη και στην επόμενη συνεδρίαση, ξεκαθαρίζοντας ότι οι κινήσεις της τράπεζας θα εξαρτηθούν από τα οικονομικά δεδομένα που θα προκύψουν.

Οκτώβριος ή Δεκέμβριος: Πότε μπορεί να αυξηθούν τα επιτόκια

Το ενδιαφέρον των αγορών επικεντρώνεται πλέον σε δύο κρίσιμες συνεδριάσεις της ΕΚΤ.

Η πρώτη θα πραγματοποιηθεί στις 29 Οκτωβρίου 2026, ενώ η δεύτερη τον Δεκέμβριο, οπότε θα υπάρχουν περισσότερα διαθέσιμα στοιχεία για την πορεία της οικονομίας.

Οι οικονομολόγοι εμφανίζονται να θεωρούν πιθανότερη την αναμονή μέχρι το τέλος του έτους.

Σύμφωνα με έρευνα του Reuters που πραγματοποιήθηκε από τις 5 έως τις 8 Οκτωβρίου, σχεδόν εννέα στους δέκα συμμετέχοντες προβλέπουν νέα αύξηση επιτοκίων τον Δεκέμβριο.

Το βασικό σενάριο προβλέπει αύξηση κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες, ανεβάζοντας το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων από το 2,50% στο 2,75%.

Δεν αποκλείεται, πάντως, να διατηρηθούν τα επιτόκια αμετάβλητα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, εάν οι ενεργειακές τιμές αποκλιμακωθούν και εμφανιστούν ενδείξεις υποχώρησης των πληθωριστικών πιέσεων.

Μέχρι σήμερα, 14 Οκτωβρίου, δεν έχει ληφθεί απόφαση για νέα αύξηση.

Πληθωρισμός 3,8%: Γιατί ανησυχεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα

Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη κινείται πλέον κοντά στο 4%, έναντι στόχου 2% που έχει θέσει η ΕΚΤ.

Η αύξηση των τιμών αποδίδεται σε σημαντικό βαθμό στην ενέργεια, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις έχουν προκαλέσει ανατιμήσεις στο πετρέλαιο, στο φυσικό αέριο και στα προϊόντα διύλισης.

Οι αυξήσεις αυτές δεν περιορίζονται στους λογαριασμούς ενέργειας.

Μεταφέρονται σταδιακά στις μεταφορές, στην παραγωγή, στο κόστος των επιχειρήσεων και στις τελικές τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.

Η βασική ανησυχία της ΕΚΤ είναι μήπως οι αρχικές ανατιμήσεις δημιουργήσουν έναν νέο κύκλο πληθωρισμού που θα διατηρηθεί ακόμη και όταν υποχωρήσει η ενεργειακή κρίση.

Μέχρι στιγμής, ωστόσο, οι αξιωματούχοι δεν διαπιστώνουν γενικευμένες δευτερογενείς επιπτώσεις στην οικονομία.

Αυτό αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους αρκετοί κεντρικοί τραπεζίτες υποστηρίζουν μια προσεκτική και σταδιακή αντίδραση αντί για επιθετικές αυξήσεις.

Στεγαστικά δάνεια: Τι σημαίνει μία νέα αύξηση για τις μηνιαίες δόσεις

Το ενδεχόμενο νέας αύξησης επιτοκίων επαναφέρει την ανησυχία για το κόστος εξυπηρέτησης των τραπεζικών δανείων.

Ιδιαίτερα εκτεθειμένοι είναι οι δανειολήπτες με κυμαινόμενο επιτόκιο, των οποίων οι συμβάσεις συνδέονται με δείκτες όπως το Euribor.

Μια αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ δεν μεταφέρεται αυτομάτως και κατά το ίδιο ποσοστό σε κάθε τραπεζικό δάνειο. Μπορεί όμως να επηρεάσει σταδιακά τα επιτόκια αναφοράς και, κατά συνέπεια, τις μηνιαίες δόσεις.

Για να γίνει αντιληπτό το πιθανό κόστος, ακολουθούν ενδεικτικοί υπολογισμοί για δάνεια με διάρκεια αποπληρωμής 20 ετών και υποθετική αύξηση του συνολικού επιτοκίου από 4% σε 4,25%.

Οι υπολογισμοί είναι ενδεικτικοί και αφορούν δάνεια με σταθερή μηνιαία τοκοχρεολυτική δόση που επανυπολογίζεται στο νέο επιτόκιο, χωρίς πρόσθετες χρεώσεις.

Για τα νοικοκυριά που έχουν ήδη περιορίσει σημαντικά τις δαπάνες τους λόγω της ακρίβειας, ακόμη και μια μικρή μηνιαία επιβάρυνση προστίθεται στις αυξημένες υποχρεώσεις.

Αντίθετα, όσοι έχουν στεγαστικό δάνειο με σταθερό επιτόκιο δεν επηρεάζονται άμεσα από μια νέα απόφαση της ΕΚΤ κατά τη διάρκεια της περιόδου σταθερότητας.

Η Γαλλία και ο φόβος νέας κρίσης στις αγορές ομολόγων

Εκτός από τον πληθωρισμό, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η κατάσταση στην αγορά κρατικών ομολόγων.

Η αύξηση του κόστους δανεισμού της Γαλλίας, σε συνδυασμό με την πολιτική αβεβαιότητα γύρω από τον προϋπολογισμό της, έχει δημιουργήσει νέες πιέσεις στις ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές.

Η κατάσταση επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα εάν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα χρειαστεί να ενεργοποιήσει εργαλεία παρέμβασης για την προστασία της ομαλής λειτουργίας των αγορών.

Ένα από αυτά είναι το Transmission Protection Instrument (TPI), το οποίο δημιουργήθηκε το 2022.

Ο συγκεκριμένος μηχανισμός δίνει στην ΕΚΤ τη δυνατότητα, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, να πραγματοποιεί αγορές κρατικών ομολόγων όταν παρατηρούνται αδικαιολόγητες και ανεξέλεγκτες αναταράξεις που απειλούν τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής.

Ωστόσο, η ΕΚΤ δεν μπορεί να χρησιμοποιεί το συγκεκριμένο εργαλείο απλώς για να καλύπτει τις δημοσιονομικές αδυναμίες μιας χώρας.

Ο Πιερ Βουνς απέφυγε να προβλέψει εάν θα χρειαστεί παρέμβαση στη γαλλική αγορά, αναγνωρίζοντας ότι υπάρχουν σύνθετα ζητήματα ως προς τις προϋποθέσεις ενεργοποίησης του μηχανισμού.

Η τελευταία επίσημη ανακοίνωση της ΕΚΤ επιβεβαιώνει ότι το TPI παραμένει διαθέσιμο, εφόσον χρειαστεί να αντιμετωπιστούν σοβαρές και αδικαιολόγητες διαταραχές.

Η Λαγκάρντ και ο κίνδυνος για την ευρωπαϊκή ανάπτυξη

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι η νομισματική πολιτική βρίσκεται αντιμέτωπη με αντικρουόμενους κινδύνους.

Από τη μία πλευρά, οι υψηλές τιμές ενέργειας τροφοδοτούν τον πληθωρισμό.

Από την άλλη, το αυξανόμενο κόστος δανεισμού μπορεί να επιβραδύνει τις επενδύσεις, την κατανάλωση και την οικονομική ανάπτυξη.

Η Ευρωζώνη έχει εμφανίσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από όση αναμενόταν, ωστόσο οι προοπτικές εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Στην τελευταία της απόφαση, στις 10 Σεπτεμβρίου, η ΕΚΤ αύξησε τα επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης, διαμορφώνοντας το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,50%.

Παράλληλα, προέβλεψε μέσο πληθωρισμό 3% για το 2026, 2,5% για το 2027 και 2,1% για το 2028.

Η ίδια ανακοίνωση υπογράμμιζε ότι οι αποφάσεις θα συνεχίσουν να λαμβάνονται ξεχωριστά σε κάθε συνεδρίαση, χωρίς προκαθορισμένη πορεία των επιτοκίων.

Τι σημαίνουν οι αποφάσεις της ΕΚΤ για την Ελλάδα

Για την ελληνική οικονομία, μια νέα αύξηση επιτοκίων θα μπορούσε να επηρεάσει τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις.

Οι δανειολήπτες με κυμαινόμενα επιτόκια ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένες δόσεις, ενώ οι επιχειρήσεις μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπες με ακριβότερη χρηματοδότηση.

Παράλληλα, η αύξηση των ευρωπαϊκών επιτοκίων επηρεάζει και το γενικότερο περιβάλλον δανεισμού, καθώς οι αποδόσεις των ομολόγων συνδέονται με το κόστος χρηματοδότησης κρατών και επιχειρήσεων.

Η Ελλάδα παρακολουθεί στενά και τις εξελίξεις στη Γαλλία, καθώς μια παρατεταμένη αναταραχή στις μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές μπορεί να επηρεάσει το κλίμα εμπιστοσύνης συνολικά στην Ευρωζώνη.

Από την άλλη πλευρά, η συγκράτηση του πληθωρισμού αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για την προστασία της αγοραστικής δύναμης των πολιτών.

Το δίλημμα επομένως είναι ουσιαστικό: η ΕΚΤ καλείται να περιορίσει την ακρίβεια χωρίς να επιβαρύνει υπερβολικά την οικονομική δραστηριότητα.

Το βλέμμα στις 29 Οκτωβρίου και στον Δεκέμβριο

Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Οι νέες μετρήσεις του πληθωρισμού, οι τιμές της ενέργειας, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων και οι ενδείξεις για την οικονομική ανάπτυξη θα διαμορφώσουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί το Διοικητικό Συμβούλιο.

Το επικρατέστερο σενάριο των οικονομολόγων είναι μια αύξηση τον Δεκέμβριο, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται διαφορετική απόφαση.

Για εκατομμύρια Ευρωπαίους και Έλληνες δανειολήπτες, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πότε θα αυξηθούν τα επιτόκια, αλλά και πόσο θα διαρκέσει η περίοδος ακριβού χρήματος.

Η απάντηση θα εξαρτηθεί κυρίως από το εάν η ενεργειακή κρίση συνεχίσει να τροφοδοτεί τον πληθωρισμό ή εάν οι πιέσεις αρχίσουν σταδιακά να αποκλιμακώνονται.