Σημαντικές ανακατατάξεις στον ελληνικό ενεργειακό χάρτη δρομολογεί η κυβέρνηση, ανοίγοντας τον δρόμο για τη μεταφορά της κρατικής συμμετοχής στον ΔΕΣΦΑ στη ΔΕΠΑ Εμπορίας. Η ρύθμιση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο ρόλος του Υπερταμείου, η πιθανή χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και το σχέδιο ενίσχυσης της ΔΕΠΑ. Γιατί η μεταφορά δεν αλλάζει τον έλεγχο των δικτύων φυσικού αερίου.
Μια σημαντική αναδιάταξη των κρατικών συμμετοχών στον ενεργειακό τομέα δρομολογείται από την κυβέρνηση, με επίκεντρο το 34% του ΔΕΣΦΑ που εξακολουθεί να κατέχει το Ελληνικό Δημόσιο και το ενδεχόμενο μεταφοράς του στη ΔΕΠΑ Εμπορίας.
Πρόκειται για μια κίνηση με οικονομική και στρατηγική σημασία, καθώς ένα περιουσιακό στοιχείο μεγάλης αξίας, το οποίο μέχρι σήμερα παραμένει στη μετοχική κατοχή του κράτους, μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την ενίσχυση του ισολογισμού και της επενδυτικής δυνατότητας μιας άλλης δημόσιας ενεργειακής επιχείρησης.
Τον δρόμο ανοίγει ειδική διάταξη του πολυνομοσχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση.
Η διάταξη επιτρέπει τη μεταφορά της συμμετοχής του Δημοσίου στον Διαχειριστή Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου σε άλλη εταιρεία που ελέγχεται εξ ολοκλήρου, άμεσα ή έμμεσα, από το κράτος.
Παρότι δεν κατονομάζεται συγκεκριμένη επιχείρηση, η ΔΕΠΑ Εμπορίας εμφανίζεται ως ο επικρατέστερος αποδέκτης, σύμφωνα με συγκλίνουσες πληροφορίες του ενεργειακού ρεπορτάζ.
Η τελική απόφαση δεν έχει ληφθεί και η μεταφορά δεν αποτελεί ακόμη ολοκληρωμένη συναλλαγή.
Γιατί η κυβέρνηση στρέφεται στο 34% του ΔΕΣΦΑ
Ο ΔΕΣΦΑ αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες των ενεργειακών υποδομών της χώρας.
Διαχειρίζεται το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου, το οποίο περιλαμβάνει το δίκτυο αγωγών υψηλής πίεσης και κρίσιμες εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων ο τερματικός σταθμός υγροποιημένου φυσικού αερίου στη Ρεβυθούσα.
Η στρατηγική σημασία του Διαχειριστή έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς η Ελλάδα επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της ως σημείου εισόδου και διαμετακόμισης φυσικού αερίου προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Σήμερα, το 66% των μετοχών του ΔΕΣΦΑ ελέγχεται από την κοινοπραξία Senfluga, στην οποία συμμετέχουν οι ευρωπαϊκές ενεργειακές εταιρείες Snam, Enagás και Fluxys, καθώς και η DAMCO του ομίλου Κοπελούζου.
Το υπόλοιπο 34% ανήκει στο Ελληνικό Δημόσιο.
Η συγκεκριμένη συμμετοχή διατηρήθηκε μετά την ιδιωτικοποίηση του Διαχειριστή το 2018.
Ωστόσο, το κράτος δεν έχει τον εταιρικό έλεγχο, καθώς η πλειοψηφία των μετοχών ανήκει στη Senfluga.
Η νέα κυβερνητική πρωτοβουλία επιχειρεί να αξιοποιήσει διαφορετικά την οικονομική αξία της κρατικής συμμετοχής, χωρίς να ανατρέψει τη σημερινή μετοχική πλειοψηφία.
Πώς θα περάσει το 34% στη ΔΕΠΑ Εμπορίας
Η προτεινόμενη ρύθμιση προβλέπει μια ειδική διαδικασία μεταφοράς της συμμετοχής του Δημοσίου.
Η σχετική δυνατότητα θα μπορεί να ενεργοποιηθεί με κοινή απόφαση των υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κατόπιν σύμφωνης γνώμης της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων.
Η μεταφορά δεν προβλέπεται να πραγματοποιηθεί με καταβολή μετρητών.
Αντίθετα, το ποσοστό μπορεί να εισφερθεί ως περιουσιακό στοιχείο στο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας που θα το αποκτήσει.
Σε αντάλλαγμα, το Ελληνικό Δημόσιο θα λάβει νέες μετοχές της αποκτώσας εταιρείας.
Εφόσον προκριθεί η ΔΕΠΑ Εμπορίας, η συναλλαγή θα συνεπάγεται αναδιάρθρωση της μετοχικής της σύνθεσης, καθώς σήμερα ελέγχεται εξ ολοκλήρου από το Υπερταμείο.
Ουσιαστικά, ένα ποσοστό σε στρατηγική υποδομή φυσικού αερίου θα χρησιμοποιηθεί ως εισφορά κεφαλαίου για την ενίσχυση μιας κρατικά ελεγχόμενης ενεργειακής επιχείρησης.
Το χρηματοδοτικό σχέδιο: Γιατί το ποσοστό μπορεί να γίνει ισχυρό εργαλείο
Η μεγαλύτερη οικονομική σημασία της σχεδιαζόμενης μεταφοράς βρίσκεται στην ενίσχυση της περιουσιακής βάσης της ΔΕΠΑ Εμπορίας.
Η εταιρεία έχει επεκτείνει σημαντικά τις δραστηριότητές της και πλέον δεν περιορίζεται στην εισαγωγή και εμπορία φυσικού αερίου.
Συμμετέχει σε επενδύσεις ηλεκτροπαραγωγής, αναπτύσσει χαρτοφυλάκιο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της στην ελληνική και περιφερειακή αγορά.
Αυτή η στρατηγική απαιτεί σημαντικά κεφάλαια.
Η απόκτηση ενός περιουσιακού στοιχείου όπως το 34% του ΔΕΣΦΑ θα μπορούσε, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, να ενισχύσει τον ισολογισμό της ΔΕΠΑ, βελτιώνοντας τις προϋποθέσεις χρηματοδότησης των επενδυτικών της σχεδίων.
Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται και η δυνατότητα αξιοποίησης χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Πάντως, η μεταφορά των μετοχών δεν σημαίνει ότι η ΔΕΠΑ θα αποκτήσει αυτομάτως νέα ρευστότητα ή εγκεκριμένα δάνεια.
Η τελική χρηματοδοτική επίδραση θα εξαρτηθεί από την αποτίμηση της συμμετοχής, τη δομή της συναλλαγής και τις αποφάσεις των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Οι σχετικές συζητήσεις φαίνεται ότι είχαν ξεκινήσει πριν από το καλοκαίρι, σύμφωνα με πληροφορίες του εξειδικευμένου ενεργειακού Τύπου.
Η ΔΕΠΑ Εμπορίας ενισχύει την παρουσία της στην ηλεκτροπαραγωγή
Η νέα πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ΔΕΠΑ Εμπορίας μετασχηματίζεται σε έναν ενεργειακό όμιλο με περισσότερες δραστηριότητες.
Η εταιρεία συμμετέχει με ποσοστό 29% στη μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο στην Αλεξανδρούπολη.
Παράλληλα, διαθέτει συμμετοχή 35% στη νέα μονάδα ηλεκτροπαραγωγής που κατασκευάζεται στην περιοχή της Λάρισας.
Στον επενδυτικό της σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η ανάπτυξη έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Η στρατηγική αυτή διαφέρει σημαντικά από την κατεύθυνση που είχε διαμορφωθεί πριν από την ενεργειακή κρίση, όταν η ΔΕΠΑ Εμπορίας βρισκόταν σε διαδικασία προετοιμασίας για ιδιωτικοποίηση.
Σήμερα, η προτεραιότητα φαίνεται να έχει μετατοπιστεί στη δημιουργία ενός ευρύτερου χαρτοφυλακίου ενεργειακών δραστηριοτήτων και στη διατήρηση ενός ισχυρού κρατικά ελεγχόμενου επιχειρηματικού σχήματος.
Η ενδεχόμενη μεταφορά της συμμετοχής στον ΔΕΣΦΑ θα μπορούσε να υποστηρίξει οικονομικά αυτόν τον μετασχηματισμό.
Γιατί τα δικαιώματα διοίκησης δεν θα περάσουν στη ΔΕΠΑ
Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της προτεινόμενης διάταξης αφορά τον τρόπο άσκησης των μετοχικών δικαιωμάτων.
Η ΔΕΠΑ Εμπορίας δραστηριοποιείται στην ανταγωνιστική αγορά παραγωγής και προμήθειας ενέργειας.
Ο ΔΕΣΦΑ, αντίθετα, είναι ο ανεξάρτητος Διαχειριστής του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου, με υποχρέωση ισότιμης αντιμετώπισης των χρηστών των υποδομών του.
Για τον λόγο αυτό, η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένους περιορισμούς σχετικά με την άσκηση ελέγχου ή επιρροής από επιχειρήσεις παραγωγής και προμήθειας ενέργειας σε διαχειριστές μεταφοράς.
Η νέα ρύθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει το ζήτημα διαχωρίζοντας την οικονομική κυριότητα των μετοχών από τα δικαιώματα διοίκησης και ελέγχου.
Έτσι, ακόμη και εάν η συμμετοχή του 34% μεταφερθεί στη ΔΕΠΑ Εμπορίας, τα δικαιώματα ψήφου, συμμετοχής στη διοίκηση, διορισμού μελών και άσκησης ειδικής επιρροής θα παραμείνουν στο Ελληνικό Δημόσιο.
Η άσκησή τους προβλέπεται να γίνεται μέσω του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να διατηρηθεί η ανεξαρτησία του Διαχειριστή και να αποφευχθεί σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ των διαφορετικών δραστηριοτήτων των δύο εταιρειών.
Από τη δημιουργία του ΔΕΣΦΑ το 2007 στην ιδιωτικοποίηση του 2018
Η σχεδιαζόμενη κίνηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν εξεταστεί μέσα από την ιστορική διαδρομή της ελληνικής αγοράς φυσικού αερίου.
Ο ΔΕΣΦΑ ιδρύθηκε το 2007, όταν αποσχίστηκε από τη ΔΕΠΑ ο κλάδος διαχείρισης των υποδομών μεταφοράς φυσικού αερίου.
Η δημιουργία του εντάχθηκε στη διαδικασία απελευθέρωσης της ενεργειακής αγοράς και στον διαχωρισμό των ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων προμήθειας από τη διαχείριση των δικτύων.
Αρχικά ο Διαχειριστής αποτελούσε εξ ολοκλήρου θυγατρική της ΔΕΠΑ.
Η σημαντικότερη αλλαγή ήρθε το 2018, όταν ολοκληρώθηκε η πώληση του 66% των μετοχών του ΔΕΣΦΑ στην κοινοπραξία Senfluga.
Το Ελληνικό Δημόσιο διατήρησε τη μειοψηφική συμμετοχή του 34%.
Αργότερα ακολούθησε και η αναδιάρθρωση των δικτύων διανομής φυσικού αερίου.
Το 2020 δημιουργήθηκε η ΔΕΠΑ Υποδομών, ενώ το 2022 ολοκληρώθηκε η πώλησή της στην ιταλική Italgas, έναντι 733 εκατομμυρίων ευρώ.
Μέσα σε περίπου δύο δεκαετίες, επομένως, η ελληνική αγορά φυσικού αερίου μετασχηματίστηκε ριζικά, με διαχωρισμό των δραστηριοτήτων και είσοδο μεγάλων ευρωπαϊκών ενεργειακών ομίλων.
Η σημερινή πρωτοβουλία δεν αναιρεί αυτή τη διαδικασία, αλλά επιχειρεί μια διαφορετική αξιοποίηση της κρατικής συμμετοχής που διατηρήθηκε στον ΔΕΣΦΑ.
Η στρατηγική σημασία του ΔΕΣΦΑ για τον Κάθετο Διάδρομο
Η μεταφορά της συμμετοχής αποκτά πρόσθετη γεωπολιτική σημασία λόγω του ρόλου της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου.
Ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές πρωτοβουλίες της περιοχής, καθώς επιδιώκει να ενισχύσει τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς χώρες της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.
Ο ΔΕΣΦΑ διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη λειτουργία των υποδομών που συνδέονται με αυτόν τον σχεδιασμό.
Η Ρεβυθούσα, το δίκτυο μεταφοράς υψηλής πίεσης και οι διασυνδέσεις με γειτονικές χώρες αποτελούν βασικά τμήματα της ενεργειακής αρχιτεκτονικής.
Ταυτόχρονα, η ΔΕΠΑ Εμπορίας συμμετέχει ενεργά στην εισαγωγή και εμπορία φυσικού αερίου και στην ανάπτυξη συνεργασιών που συνδέονται με τις νέες ενεργειακές ροές.
Η παρουσία των δύο εταιρειών σε διαφορετικά επίπεδα της αγοράς υπογραμμίζει γιατί απαιτείται προσεκτικός θεσμικός διαχωρισμός.
Ο ΔΕΣΦΑ πρέπει να διατηρήσει την ανεξαρτησία του ως Διαχειριστής, ενώ η ΔΕΠΑ μπορεί να αξιοποιήσει την οικονομική αξία της συμμετοχής χωρίς να αποκτήσει πρόσθετη επιρροή στη λειτουργία των δικτύων.
Τα επόμενα βήματα και οι αποφάσεις που εκκρεμούν
Η μεταφορά του 34% δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Το νομοσχέδιο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση και θα πρέπει να ακολουθήσει η προβλεπόμενη νομοθετική διαδικασία.
Εφόσον η διάταξη εγκριθεί, θα απαιτηθούν οι σχετικές υπουργικές αποφάσεις, η σύμφωνη γνώμη της ΡΑΑΕΥ και οι απαραίτητες εταιρικές πράξεις.
Κρίσιμο ζήτημα θα αποτελέσει η αποτίμηση της συμμετοχής του Δημοσίου στον ΔΕΣΦΑ, καθώς αυτή θα καθορίσει και την αξία της εισφοράς στο κεφάλαιο της εταιρείας που θα την αποκτήσει.
Παράλληλα, θα πρέπει να αποσαφηνιστεί ο τρόπος με τον οποίο η νέα μετοχική δομή θα συνδυάζεται με την υπάρχουσα συμμετοχή του Υπερταμείου στη ΔΕΠΑ Εμπορίας.
Σύμφωνα με το ενεργειακό ρεπορτάζ, η ΔΕΠΑ βρίσκεται στο επίκεντρο του σχεδιασμού, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει επιβεβαιωθεί επισήμως η τελική επιλογή.
Το νέο ενεργειακό στοίχημα του Δημοσίου
Η συζήτηση για τη μεταφορά του 34% του ΔΕΣΦΑ αναδεικνύει τη διαφορετική προσέγγιση που επιχειρείται στη διαχείριση των κρατικών ενεργειακών συμμετοχών.
Αντί το Δημόσιο να διατηρεί απλώς μια μειοψηφική συμμετοχή σε μία στρατηγική υποδομή, εξετάζεται το ενδεχόμενο να αξιοποιήσει την οικονομική αξία της ως μέρος ενός ευρύτερου επενδυτικού σχεδίου.
Για τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενισχύσει την κεφαλαιακή της βάση και να δημιουργήσει πρόσθετες δυνατότητες χρηματοδότησης.
Για το Δημόσιο, το ζητούμενο είναι να διατηρηθεί η οικονομική αξία της συμμετοχής και η δυνατότητα άσκησης των προβλεπόμενων θεσμικών δικαιωμάτων, χωρίς να διαταραχθεί η ανεξαρτησία του ΔΕΣΦΑ.
Το 34% δεν αλλάζει τον έλεγχο του Διαχειριστή. Μπορεί, όμως, να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο στον σχεδιασμό για την ενίσχυση της ΔΕΠΑ Εμπορίας και τη χρηματοδότηση νέων ενεργειακών επενδύσεων.
Αυτή είναι η οικονομική και στρατηγική διάσταση της πρωτοβουλίας, η οποία αναμένεται να απασχολήσει έντονα την αγορά ενέργειας το επόμενο διάστημα.
