Η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα που λειτουργεί καλύτερα υπό το φόβο των κυρώσεων ή ακόμη και των άτυπων συστάσεων όταν πρόκειται για την ενεργειακή και περιβαλλοντική πολιτική.
Οι φιλόδοξοι στόχοι, οι πιεστικές προθεσμίες και ο φόβος και κυρώσεις ή άρση της χρηματοδότησης φαίνεται ότι λειτουργούν θετικά στην επίσπευση της εφαρμογής πολιτικών της πράσινης μετάβασης για τα ευρωπαϊκά κράτη.
Πέρυσι, η Ευρώπη πέτυχε δραματική εξοικονόμηση ενέργειας αποδεικνύοντας τελικά ότι είναι σε θέση να κάνει τολμηρά βήματα όταν λειτουργεί υπό πίεση.
Μια νέα έκθεση της δεξαμενής σκέψης, Ember, αναφέρει ότι η ευρύτερη περιοχή θα καταγράψει μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων για την παραγωγή ενέργειας κατά 20% το 2023, σημειώνοντας πτώση διπλάσια από εκείνη που παρατηρήθηκε το 2020, όταν η πανδημία έπληξε έντονα την οικονομική δραστηριότητα.
Οι προβλέψεις αντικατοπτρίζουν την κούρσα της Ευρώπης για εύρεση εναλλακτικών πηγών ενέργειας μετά τη μείωση των ροών φυσικού αερίου από τη Ρωσία στον απόηχο της εισβολής της στην Ουκρανία. Ενώ αυτό οδήγησε προσωρινά σε μεγαλύτερη εξάρτηση από τον άνθρακα και συνέβαλε στην αύξηση των εκπομπών πέρυσι, η χρήση της ηλιακής και αιολικής ενέργειας αυξάνεται με στόχο να καλύψει μεγάλο μέρος του κενού ενώ οι δύο αυτές μορφές καθαρής ενέργειας ξεπέρασαν το φυσικό αέριο για πρώτη φορά πέρυσι.
Ενώ η αυξανόμενη δυναμικότητα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας βοηθά στη μετατόπιση της Ευρώπης προς πιο πράσινες επιλογές, η χαμηλότερη ζήτηση είναι ένας βασικός λόγος για τον οποίο η ενεργειακή κρίση δεν έβαλε ουσιαστικά φραγμό στη μετάβαση σε καθαρότερα καύσιμα. Η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας μειώθηκε σχεδόν κατά 8% το τέταρτο τρίμηνο του 2022, πλησιάζοντας στη μείωση κατά περίπου 10% που παρατηρήθηκε το δεύτερο τρίμηνο του 2020, όταν η Ευρώπη αντιμετώπισε μερικά από τα σκληρότερα lockdown.
Ακόμη και η επιστροφή της Ευρώπης στον άνθρακα πέρυσι ήταν λιγότερο έντονη από ό,τι αρχικά αναμενόταν από τους διεθνείς αναλυτές. Η παραγωγή μειώθηκε τους τελευταίους τέσσερις μήνες του 2022 σε σύγκριση με ένα χρόνο νωρίτερα, εν μέρει λόγω των ήπιων καιρικών συνθηκών που μείωσαν την ανάγκη για θέρμανση, αλλά και λόγω των προσπαθειών εξοικονόμησης ενέργειας.
Όλα αυτά και κυρίως η οικειοθελής εξοικονόμηση ενέργειας μέσω της αλλαγής κουλτούρας, συμβάλλουν σε σημαντική μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων το 2023. Όπως σημειώνει η έκθεση της Ember, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας είναι ίσως η μεγαλύτερη αβεβαιότητα. Αλλά αν οι τελευταίοι μήνες ήταν μια ένδειξη, η Ευρώπη μπορεί να σημειώσει πολύ γρήγορη πρόοδο όταν προσπαθήσει.
