Την ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (ΕΠΠ) «Σώστε τις μέλισσες και τους αγρότες! Ας οδεύσουμε προς μια γεωργία φιλική προς τις μέλισσες για ένα υγιές περιβάλλον» χαιρετίζει η Κομισιόν, αναγνωρίζοντας τη σημασία της ΕΠΠ, ιδίως δεδομένου ότι οι αλληλένδετες κρίσεις της κλιματικής αλλαγής, της ρύπανσης και της απώλειας βιοποικιλότητας αποτελούν εντεινόμενες προκλήσεις για τη γεωργία και την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης. Στην Ε.Ε. ένα στα τρία είδη μελισσών, πεταλούδων και συρφίδων σημειώνει μείωση, ενώ το 80 % των ειδών καλλιεργειών και άγριων ανθοφόρων φυτών εξαρτώνται από την επικονίαση των ζώων. Οι μισές γεωργικές εκτάσεις στην Ε.Ε. διατρέχουν ήδη τον κίνδυνο να εμφανίσουν έλλειμμα επικονίασης. Η απειλή για την ύπαρξη επικονιαστών αποτελεί απειλή για την επισιτιστική ασφάλεια και τη ζωή στον πλανήτη.
Η επιτυχία της πρωτοβουλίας πολιτών αποτελεί σαφή ένδειξη της ευρείας δημόσιας στήριξης για δράση υπέρ των επικονιαστών, της βιοποικιλότητας και της βιώσιμης γεωργίας. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να καταλήξουν σύντομα σε φιλόδοξες συμφωνίες σχετικά με τις νομοθετικές προτάσεις που έχουν ήδη υποβληθεί, οι οποίες θα συμβάλουν στην προστασία και την αποκατάσταση των επικονιαστών στην Ευρώπη και θα μετουσιώσουν τη φιλοδοξία των πολιτών σε νομοθεσία.
Ολοκληρωμένη δράση για τη βιωσιμότητα των συστημάτων τροφίμων
Οι δράσεις της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας της Επιτροπής για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των συστημάτων τροφίμων περιλαμβάνουν ιδίως τη στρατηγική της Ε.Ε. «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» και τη στρατηγική για τη βιοποικιλότητα, το νομοθέτημα για την αποκατάσταση της φύσης, τον κανονισμό για την ορθολογική χρήση των φυτοφαρμάκων, την αναθεωρημένη πρωτοβουλία της Ε.Ε. για τους επικονιαστές, τη «Νέα συμφωνία για τους επικονιαστές», καθώς και τη νέα κοινή γεωργική πολιτική της Ε.Ε. για την περίοδο 2023-2027. Συνολικά, οι προτάσεις και οι πρωτοβουλίες της Επιτροπής αποτελούν ολοκληρωμένη απάντηση στα αιτήματα που διατυπώνονται στην ΕΠΠ.
Η πρόταση κανονισμού σχετικά με την ορθολογική χρήση των φυτοφαρμάκων χαράζει μια φιλόδοξη πορεία για τη μείωση του κινδύνου και της χρήσης χημικών φυτοφαρμάκων στην Ε.Ε., μεταξύ άλλων και στη γεωργία. Η Επιτροπή πρότεινε να μειωθούν ο κίνδυνος και η χρήση χημικών φυτοφαρμάκων στη γεωργία της Ε.Ε. κατά 50 % έως το 2030. Στο πλαίσιο καθορισμένων παραμέτρων για να εξασφαλιστεί η επίτευξη αυτής της συνολικής μείωσης σε επίπεδο ΕΕ, τα κράτη μέλη θα θέσουν εθνικούς στόχους μείωσης. Τα νέα μέτρα θα διασφαλίσουν περαιτέρω ότι όλοι οι γεωργοί και άλλοι επαγγελματίες χρήστες φυτοφαρμάκων εφαρμόζουν ολοκληρωμένη διαχείριση επιβλαβών οργανισμών, στην οποία εξετάζονται πρώτα εναλλακτικές περιβαλλοντικά φιλικές μέθοδοι πρόληψης και ελέγχου των επιβλαβών οργανισμών, πριν από τη χρήση χημικών φυτοφαρμάκων ως μέτρο έσχατης ανάγκης. Στο παγκόσμιο πλαίσιο για τη βιοποικιλότητα, που συμφωνήθηκε τον Δεκέμβριο του 2022 στο Μόντρεαλ, η Ε.Ε. και τα κράτη-μέλη της δεσμεύτηκαν επίσης να μειώσουν στο μισό τον συνολικό κίνδυνο που εγκυμονούν τα φυτοφάρμακα έως το 2030.
Η πρόταση νομοθετήματος για την αποκατάσταση της φύσης θα συμβάλει επίσης στην αναστροφή της μείωσης των πληθυσμών επικονιαστών έως το 2030 και στην επαναφορά της φύσης στη γεωργική γη, μεταξύ άλλων μέσω ειδικών στόχων για την αποκατάσταση των γεωργικών οικοσυστημάτων. Η πρόταση νομοθετήματος για την αποκατάσταση της φύσης συνδυάζει έναν γενικό στόχο αποκατάστασης για τη μακροπρόθεσμη αποκατάσταση της φύσης στις χερσαίες και θαλάσσιες περιοχές της Ε.Ε. με δεσμευτικούς στόχους αποκατάστασης για συγκεκριμένους οικοτόπους και είδη. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον το 20 % των χερσαίων και θαλάσσιων περιοχών της Ε.Ε. έως το 2030 και, τελικά, όλα τα οικοσυστήματα που χρήζουν αποκατάστασης έως το 2050.
Από κοινού, οι προτάσεις αυτές έχουν τη δυνατότητα να αλλάξουν τα δεδομένα για τη διατήρηση των επικονιαστών σε επίπεδο Ε.Ε.
Επόμενα βήματα
Αντί να προτείνονται νέες νομοθετικές πράξεις, προτεραιότητα είναι να διασφαλιστεί ότι οι προτάσεις που βρίσκονται επί του παρόντος υπό διαπραγμάτευση από τους συννομοθέτες -καθεμία από τις οποίες έχει μεγάλη σημασία στο πλαίσιο της παρούσας ΕΠΠ- εγκρίνονται και στη συνέχεια εφαρμόζονται εγκαίρως, σε συνδυασμό με την αποτελεσματική εφαρμογή της ΚΓΠ. Πάνω από ένα εκατομμύριο δηλώσεις υπέρ αυτής της πρωτοβουλίας πολιτών αποτελούν σαφές μήνυμα και ενθάρρυνση για τη διατήρηση του υψηλού επιπέδου φιλοδοξίας των προτάσεων της Επιτροπής.
«Η επιστήμη είναι αδιαμφισβήτητη: η κλιματική κρίση και η κρίση βιοποικιλότητας αποτελούν άμεσες απειλές για την επισιτιστική μας ασφάλεια. Οι αγρότες είναι οι πρώτοι που βιώνουν τον αντίκτυπο της μαζικής ξηρασίας ή της έλλειψης επικονιαστών. Η μείωση της χρήσης χημικών φυτοφαρμάκων είναι απαραίτητη για να διευκολυνθεί η αποκατάσταση της φύσης και να μπορέσουν οι μέλισσες, οι πεταλούδες και άλλοι επικονιαστές να συνεχίσουν το πολύτιμο έργο τους στους αγρούς και τους οπωρώνες της Ευρώπης. Υπάρχουν καλύτερες εναλλακτικές λύσεις και η Επιτροπή θα στηρίξει τους αγρότες στην υιοθέτηση πιο βιώσιμων πρακτικών. Θα εργαστούμε επίσης ώστε να διατεθούν περισσότερες εναλλακτικές λύσεις αντί των χημικών φυτοφαρμάκων το συντομότερο δυνατόν» δήλωσε ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος για την Ευρωπαϊκη Πράσινη Συμφωνία Φρανς Τίμερμανς.
Από την πλευρά της, η επίτροπος Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων Στέλλα Κυριακίδου επεσήμανε σχετικά: «Η προστασία των μελισσών μας και άλλων επικονιαστών θα έχει σημαντικές συνέπειες για τον κόσμο που θα κληροδοτήσουμε στα παιδιά μας και για τη ζωή στον πλανήτη μας. Η κλιματική αλλαγή και η απώλεια βιοποικιλότητας αποτελούν ορισμένες από τις μεγαλύτερες απειλές που θα αντιμετωπίσουμε τις επόμενες δεκαετίες, μεταξύ άλλων και για την επισιτιστική ασφάλεια. Αυτή η πρωτοβουλία πολιτών αποδεικνύει ότι βρισκόμαστε στον σωστό δρόμο, θέτοντας ψηλά τον πήχη για την υγεία του πλανήτη μας και των πολιτών μας».
Τέλος, ο επίτροπος Γεωργίας Γιάνους Βοϊτσεχόφκσι τόνισε: «Η πρωτοβουλία αυτή υπογραμμίζει ότι, σήμερα περισσότερο από ποτέ, πρέπει να στηρίξουμε τους αγρότες μας για την εξασφάλιση τροφίμων και την προστασία της φύσης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Κοινή Γεωργική Πολιτική βοηθά τους αγρότες να ενισχύσουν την προστασία των επικονιαστών, για παράδειγμα στηρίζοντας τη διατήρηση των οικοτόπων, τη βιολογική γεωργία, την αγροοικολογία και τα βιώσιμα μελισσοκομικά προγράμματα. Όσο περισσότερο συνεργαζόμαστε με τους γεωργούς για την προστασία των επικονιαστών μας, τόσο μεγαλύτερη πρόοδο θα σημειώσουμε στην πορεία προς τη βιώσιμη επισιτιστική ασφάλεια».
