Το χάσμα μεταξύ της κυκλικής και της άτυπης οικονομίας

Η κυκλική οικονομία μπορεί να οδηγήσει σε ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης και να αυξήσει τις θέσεις εργασίας παγκοσμίως. Πρόκειται για ένα συμπέρασμα στο οποίο έχουν καταλήξει πολλές μελέτες οι οποίες εστιάζουν κυρίως στις πιο «δομημένες» οικονομίες. Τι συμβαίνει όμως με την «άτυπη» οικονομία η οποία εκτιμάται ότι απασχολεί το 60% του παγκόσμιου πληθυσμού;

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτιμά ότι η παγκόσμια αύξηση της απασχόλησης που οφείλεται στην αύξηση της ανακύκλωσης και της επανεπεξεργασίας ξεπέρασε τις 10 εκατομμύρια θέσεις εργασίας το 2018 στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική και το μισό εκατομμύριο στην Ευρώπη. Μάλιστα, η ευρωπαϊκή ήπειρος είναι και εκείνη που αναμένεται να έχει τα περισσότερα κέρδη στην απασχόληση είναι η Ε.Ε., η οποία επωφελείται από το «πλεονέκτημα του πρώτου παίχτη» στην αγορά σε σύγκριση με τον υπόλοιπο κόσμο.

Παρ’ όλα αυτά, μια νέα έκθεση διαπιστώνει ότι μόνο λίγες μελέτες έχουν εξετάσει εάν και πώς μια κυκλική οικονομία μπορεί να ανακουφίσει τη φτώχεια και να ωφελήσει τις ευάλωτες κοινότητες σε χώρες χαμηλού εισοδήματος. Η έκθεση της Circle Economy, της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) και του Προγράμματος Solutions for Youth Employment (S4YE) της Παγκόσμιας Τράπεζας, η οποία εντοπίζει κενά γνώσης που ενδέχεται να εμποδίσουν τη δίκαιη δημιουργία νέων ευκαιριών απασχόλησης.

Όπως αποκαλύπτει, η τρέχουσα έρευνα εστιάζει στον Παγκόσμιο Βορρά ενώ αποτυγχάνει να αντιμετωπίσει τον αντίκτυπο των κυκλικών παρεμβάσεων στους ανθρώπους στον Παγκόσμιο Νότο συμπεριλαμβανομένων των άτυπων εργαζομένων, των γυναικών, των μεταναστών, των νέων και άλλων ευάλωτων πληθυσμών.

Όπως υποστηρίζει η σχετική αναφορά, το 84% της τρέχουσας έρευνας επικεντρώνεται στον Παγκόσμιο Βορρά. Η Υποσαχάρια Αφρική, η Ανατολική Ευρώπη, η Μέση Ανατολή και η Βόρεια Αφρική ήταν οι λιγότερο εκπροσωπούμενες περιοχές – παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες κυκλικές-οικονομικές δραστηριότητες βρίσκονται πλέον στον Παγκόσμιο Νότο. Επιπλέον, ενώ το 73% των εργαζομένων σε χώρες χαμηλού εισοδήματος απασχολούνται στην άτυπη οικονομία, οι περισσότερες έρευνες αφορούν στην επίσημη καλά ρυθμισμένη αγορά εργασίας.

Η υπάρχουσα έρευνα εστιάζει επίσης δυσανάλογα στη δημιουργία θέσεων εργασίας και αγνοεί την ποιότητα της εργασίας συμπεριλαμβανομένων των συνθηκών εργασίας και των μισθών. Η έκθεση διαπιστώνει ότι μόνο λίγες μελέτες έχουν εξετάσει εάν και πώς η κυκλική οικονομία μπορεί να ανακουφίσει τη φτώχεια και να ωφελήσει τις ευάλωτες κοινότητες σε χώρες χαμηλού εισοδήματος.

Η άτυπη οικονομία εκτιμάται ότι απασχολεί το 60% του παγκόσμιου πληθυσμού. Ωστόσο, οι περισσότερες μελέτες και προσεγγίσεις πολιτικής υποθέτουν ότι η οικονομία είναι μέρος μιας ρυθμιζόμενης, επίσημης οικονομίας. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στον Παγκόσμιο Νότο όπου οι τομείς της επαναχρησιμοποίησης, της επισκευής, της συλλογής απορριμμάτων και της ανακύκλωσης παρέχουν άφθονη απασχόληση σε εργαζόμενους χαμηλού εισοδήματος. Ωστόσο, η άτυπη οικονομία δεν περιλαμβάνεται επαρκώς στην ατζέντα της κυκλικής οικονομίας του Παγκόσμιου Βορρά και τα δεδομένα που έχουν συγκεντρωθεί μέχρι τώρα δεν εξετάζουν επαρκώς τις ευρείες κυκλικές δραστηριότητες που λειτουργούν άτυπα στον Παγκόσμιο Νότο.