Περισσότερα από 540.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα δασικών εκτάσεων, σχεδόν το 10% της συνολικής έκτασής του, εκτιμάται ότι έχει χάσει τις τελευταίες τρεις δεκαετίες το Δάσος του Αμαζονίου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ικανότητά του να απορροφά διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα και κατ’ επέκταση για τη συμβολή του ενάντια στην κλιματική αλλαγή.
Η καταστροφή είναι πρωτίστως ανθρωπογενής, με πιο απειλητική από όλες τις παρεμβάσεις τη μαζική αποψίλωση. Επιστήμονες προειδοποιούν εδώ και καιρό ότι ο μεγαλύτερος πνεύμονας της Γης είναι κοντά στο σημείο χωρίς επιστροφή, οδηγώντας -έστω και καθυστερημένα- τις περισσότερες από τις εννέα χώρες της Νότιας Αμερικής, όπου εκτείνεται το τροπικό δάσος, να λάβουν μέτρα.
Τα στοιχεία του μη κερδοσκοπικού Προγράμματος Παρακολούθησης της Αμαζονίας των Άνδεων (MAAP) δίνουν τους τελευταίους μήνες κάποιους λόγους αισιοδοξίας, καθώς δείχνουν ότι η αποψίλωση σε όλο το τροπικό δάσος του Αμαζονίου έχει μειωθεί φέτος κατά 55%, σε επίπεδα ρεκόρ από το 2019. Επιμέρους καταγράφεται μείωση της απώλειας δασών κατά ένα τρίτο στο Περού, κατά δύο τρίτα στην Κολομβία -μάλιστα με την ενσωμάτωση πολλών πρώην ανταρτών σε περιβαλλοντικούς φορείς- και κατά ένα θεαματικό 60% στη Βολιβία.
Όμως τα πιο σημαντικά στοιχεία αφορούν τη Βραζιλία, στα εδάφη της οποίας βρίσκεται εξάλλου το 60% του τροπικού δάσους. Η αποψίλωση εκεί συρρικνώθηκε σε επίπεδα ρεκόρ για τον μήνα Νοέμβριο, κατά 64% σε ετήσια βάση. Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο από το 2015, πιστοποιώντας την πλήρη μεταστροφή στην περιβαλλοντική πολιτική της Βραζιλίας μόλις στον πρώτο χρόνο της θητείας του κεντροαριστερού προέδρου Λούλα ντα Σίλβα, μετά την καταστροφική για τον Αμαζόνιο προεδρία του ακροδεξιού Ζαΐρ Μπολσονάρο. Η καταστροφή 201 τετραγωνικών χιλιομέτρων στο βραζιλιάνικο τμήμα του τροπικού δάσους του Αμαζονίου μόνο μέσα στον Νοέμβριο θεωρείται η μικρότερη σε έκταση εδώ οκτώ χρόνια
Διακηρυγμένος πλέον στόχος της Βραζιλίας -τουλάχιστον υπό την προεδρία του Λούλα ντα Σίλβα- είναι να σταματήσει η αποψίλωση του τροπικού δάσους στα εδάφη της μέχρι το 2030. Για τον σκοπό αυτό, μία από τις πρώτες αποφάσεις της νέας προεδρίας ήταν η αναβίωση της περιβαλλοντικής αστυνομίας. Επισήμως, πρόκειται για το Βραζιλιάνικο Ινστιτούτο Περιβάλλοντος και Ανανεώσιμων Φυσικών Πόρων (IBAMA), μια ομοσπονδιακή υπηρεσία, η οποία υπάγεται στο υπουργείο Περιβάλλοντος.
Από τις αρχές του 2023 -αφότου, δηλαδή, ο Λούλα ανέλαβε επίσημα καθήκοντα- τα κονδύλια για τη λειτουργία της υπηρεσίας έχουν τριπλασιαστεί, ενώ έχουν γίνει μαζικές προσλήψεις, αν και θα χρειαστεί καιρός για να καλυφθούν τα κενά. Αποστολή της υπηρεσίας είναι η καταπολέμηση της καταπάτησης και μη αδειοδοτημένης αποψίλωσης δασικών εκτάσεων -συνήθως για ξυλεία, αλλά και για κτηνοτροφία- και των παράνομων εξορύξεων, κυρίως χρυσού.
«Μέσα στον τελευταίο χρόνο κατασχέσαμε περισσότερα από 2 εκατ. κυβικά μέτρα παράνομης ξυλείας και 5.000 βοοειδή που εκτρέφονταν σε παράνομες εκτάσεις, θέσαμε υπό έλεγχο περισσότερα από 85 εδάφη αυτοχθόνων, ενώ καταστράφηκαν περισσότερες από δώδεκα περιοχές εξόρυξης χρυσού» ανέφερε στο France24 ο διευθυντής του γραφείου Περιβαλλοντικής Προστασίας της IBAMA Ζαΐρ Σμιτ, ο οποίος πρόσθεσε ότι έχουν ανακτηθεί περίπου 5.000 τ. χλμ. παράνομα εκχερσωμένης γης.
Τα πρόστιμα για αποψίλωση των δασών που έχουν ήδη επιβληθεί μέσα στο 2023 έφτασαν σε σύνολο σχεδόν το 1 δισεκατομμύριο ευρώ, ύψος διπλάσιο σε σχέση με το 2022. Επίσης, ο πρόεδρος Λούλα άνοιξε εκ νέου το ταμείο Amazon Fund, στο οποίο ο ακροδεξιός προκάτοχός του είχε βάλει με συνοπτικές διαδικασίες «λουκέτο» το 2019.
Ήταν πρακτικά φυσικό επόμενο της αντιπεριβαλλοντικής πολιτικής του, δεδομένου ότι το ταμείο μπορεί να λάβει δωρεές υπό την προϋπόθεση ότι η Βραζιλία περιορίζει την αποψίλωση των δασών. Με βάση τα νέα στοιχεία, η χρηματοδότηση άρχισε ξανά. Ήδη στο περιθώριο της COP28, που ολοκληρώθηκε πριν από λίγες ημέρες στο Ντουμπάι, η Νορβηγία ανακοίνωσε δωρεά 50 εκατομμυρίων δολαρίων στο Amazon Fund. Αν και είναι μακράν ο μεγαλύτερος χορηγός του ταμείου, ήταν η πρώτη δωρεά που κατέστη -βάσει των νέων δεδομένων- δυνατή από τη σκανδιναβική χώρα εδώ και μια τετραετία. Δεσμεύσεις ανέλαβαν επίσης έτεροι δωρητές, μεταξύ τους οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, η ΕΕ, η Γερμανία, η Δανία και η Ελβετία.
«Μελανό» σημείο στη στάση της Βραζιλίας, πάντως, παραμένουν τα σχέδια του κρατικού ενεργειακού γίγαντα Petrobras για γεώτρηση πετρελαίου κοντά στις εκβολές του Αμαζονίου. Το έργο, το οποίο έχει την υποστήριξη του Λούλα, θα μπορούσε να αυξήσει κατά 37% τα αποθέματα πετρελαίου της Βραζιλίας. Ωστόσο προκαλεί έντονες αντιδράσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις, αλλά και από την ίδια την IBAMA, που μέχρι στιγμής αρνείται να εγκρίνει σχετική άδεια.
Η λήψη τελικών αποφάσεων έχει μετατεθεί για τις αρχές του νέου έτους.
Πηγή: in.gr
